PAWOZ spitst zich in eerste instantie toe op de beschikbare routes voor distributie van stroom vanuit twee windparken boven de Waddeneilanden: Windpark Doordewind (DDW) met 4 GW capaciteit en Windpark Ten Noorden van de Waddeneilanden (TNW) als demonstratieproject met 500 MW voor waterstof. Indien gewenst kan TNW ook stroom leveren.

De mogelijke routes lopen van (toekomstige) windparken op de Noordzee, door het Waddengebied, via de Waddenkust, over het vasteland naar het landelijke hoogspanningsnet bij de Eemshaven en naar het Waterstofnetwerk Nederland. 

De Eemshaven is geselecteerd als voorkeurslocatie waar de stroom aan land komt via kabels en/of leidingen. In en rondom dit gebied is al een hoogspannings- en waterstofnetwerk beschikbaar dat aansluiting biedt op het landelijk stroomnet en het geplande waterstofnetwerk Nederland. Ook heeft de lokale, deels energie-intensieve industrie een grote behoefte aan duurzame energie, zodat direct een forse CO2-reductie kan worden bereikt.

Binnen PAWOZ zijn de routes verkend waar voldoende fysieke- en milieuruimte is om kabels en leidingen aan te leggen. Voldoende fysieke ruimte houdt in dat de routes uitvoerbaar zijn op basis van de technische vereisten en de beperkingen van de kabels en leidingen. Voldoende milieuruimte heeft betrekking op de vergunbaarheid van de routes op basis van milieu-effectonderzoeken, rekening houdend met mogelijke mitigerende maatregelen, cumulatieve effecten en wettelijke grenswaarden.  

De Omgevingswet schrijft bij een project van dergelijke omvang een planMER voor. Dit is een milieueffectrapport waarin de gevolgen van het project voor het milieu systematisch, transparant en objectief in beeld worden gebracht.  

Ook worden hierin maatregelen beschreven om negatieve gevolgen op het milieu te voorkomen of te beperken. Het onderzoek gaat verder dan naar milieu alleen. Zo bevat de Integrale Effect Analyse (IEA) ook andere thema’s zoals omgeving en kosten (zie afbeelding).

Er zijn verschillende routes door de Waddenzee onderzocht waarvan één route alleen voor kabelsystemen, twee routes alleen voor leidingen en twee routes zowel voor kabelsystemen als voor leidingen. Ook is een tunnelsysteem onder de zeebodem onderzocht met een intredepunt op de Noordzee.  

Uit de effectonderzoeken van de Waddenzeeroutes blijkt dat er op elke route grote uitdagingen liggen om milieueffecten te beperken. Voor leidingen zijn er meer mogelijke routes dan voor kabelsystemen, omdat deze routes niet alleen naar de Eemshaven gaan, maar ook bij andere aanknopingspunten van het Waterstofnetwerk Nederland aan land kunnen.

Deze tunnels zijn ongeveer 27 kilometer lang, hebben een intredepunt op een kunstmatig eiland op de Noordzee, gaan onder de Waddenzee door, om vervolgens nabij de Eemshaven uit te treden. Een innovatief idee dat in deze vorm nog niet eerder is toegepast in de wereld.  
Om de haalbaarheid van een energietransitietunnel in kaart te brengen, hebben we een aantal belangrijke aspecten onderzocht op het gebied van: 

• de warmteontwikkeling en koelconcepten hiervoor; 
• gevolgen van eventuele kortsluiting, elektromagnetische beïnvloeding (EMC) en aarding;
• hoe lange kabels of leidingen veilig en efficiënt in een tunnel te installeren;
• het boren van een tunnel van 27 kilometer zonder tussenpunt naar een; kunstmatig eiland;
• onderhoudsarm ontwerp voor algemene veiligheid en veilig onderhoud. 

Met dit onderzoek - en een aantal flankerende studies - wordt de basis gelegd voor een programma waarin het ministerie een besluit neemt over welke routes gebruikt kunnen worden voor kabels en leidingen. De planMER is begin 2025 opgeleverd. 

Link naar rapport: MER-hoofdrapport - Programma Aansluiting Wind Op Zee (PAWOZ) - Eemshaven - (Ontwerp)programma