In het nieuwe Vlaamse vergunningskader wordt de rol van de stedenbouwkundige en ruimtelijk planner belangrijker dan ooit. Vergunnen wordt opnieuw wat het in essentie hoort te zijn: een proces waarin ruimtelijke keuzes aan de voorkant bepalen of een project uitvoerbaar, verdedigbaar én duurzaam is.

Te veel projecten sneuvelen vandaag niet op inhoud, maar op een gebrekkige ruimtelijke of juridische verankering. Het Actieprogramma rekent hiermee af door de lat expliciet hoger te leggen:

• Inhoud boven vorm: vergunningen moeten inhoudelijk verdedigbaar zijn, niet louter formeel correct.
• Vroegtijdige regie: technische en maatschappelijke discussies worden gevoerd in de administratieve fase, niet voor de rechter.
• Geresponsabiliseerde actoren: van initiatiefnemer tot adviseur; iedereen draagt bij aan een degelijk dossier.

1. Milieueffectrapportage als fundament, niet als bijlage.
   Milieueffectrapportage (m.e.r.) krijgt een grotere bewijswaarde en een wettelijk vermoeden van deugdelijkheid. Dat biedt kansen, maar brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee. Milieueffectrapportage die ruimtelijk niet doordacht is, wordt in beroep niet langer "gecorrigeerd". De stedenbouwkundige fungeert hier als regisseur die de effectenstudie, de VEN-toets, het soortenonderzoek en de passende beoordeling vertaalt naar een samenhangend, juridisch onwrikbaar verhaal.
    
2. Vooroverleg als cruciale ontwerpfase.
   Het vooroverleg is niet langer een vrijblijvend "aftoetsen", maar een formele fase waarin we de verdedigbaarheid van het project vastleggen. Door in dit stadium planalternatieven strategisch af te wegen en beleidskaders correct te interpreteren, voorkomen we verrassingen laat in het traject. 
    
3. Doelgerichte inspraak en attentieplicht.
   Met de nieuwe attentieplicht wordt inspraak transparanter en dwingender. Bezwaren moeten tijdig en onderbouwd worden ingediend, waardoor de rechtszekerheid stijgt. Een sterk stedenbouwkundig dossier anticipeert op deze bezorgdheden en motiveert keuzes vanuit maatschappelijke meerwaarde, waardoor inspraak een troef wordt in plaats van een risico.
    
4. Oplossingsgerichte rechtspraak.
   De Raad voor Vergunningsbetwistingen krijgt meer ruimte voor herstel (zoals de administratieve lus). Alleen dossiers met een consistente ruimtelijke logica en een heldere opbouw bieden de rechter voldoende houvast om een project te redden bij kleine vormfouten.

Vergunningverleners mogen voortaan expliciet de economische, ecologische en sociale meerwaarde van een project meewegen. Kernversterking, verweving en ruimte-efficiëntie zijn geen loze begrippen meer, maar concrete argumenten die een dossier versterken.